Ứng dụng khí tự nhiên trong công nghiệp hướng tới mục tiêu Net Zero 2050

Ngày 22/1, tại Hà Nội, Hiệp hội Năng lượng Sạch Việt Nam (VCEA) tổ chức hội thảo khoa học "Ứng dụng khí tự nhiên trong công nghiệp - Hướng tới sản xuất xanh và Net Zero 2050".

Phát biểu khai mạc hội thảo, TS. Mai Duy Thiện, Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Sạch Việt Nam, nhấn mạnh, chuyển đổi năng lượng xanh không chỉ là xu thế tất yếu mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc trong bối cảnh các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe. Đối với Việt Nam, quá trình chuyển dịch từ mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào năng lượng hóa thạch sang tăng trưởng xanh là con đường tất yếu để vừa đáp ứng các cam kết quốc tế, vừa bảo đảm an ninh năng lượng và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050.

Trong những thập kỷ gần đây, cùng với quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa và mở rộng quy mô sản xuất, nhu cầu năng lượng của Việt Nam liên tục gia tăng và được dự báo sẽ tiếp tục tăng mạnh trong thời gian tới. Theo các dự báo triển vọng năng lượng, từ nay đến năm 2050, nhu cầu năng lượng của Việt Nam – đặc biệt trong các lĩnh vực công nghiệp, dân dụng và dịch vụ sẽ tăng mạnh, tạo áp lực lớn lên hệ thống cung ứng cũng như mục tiêu giảm phát thải. Trong khi đó, Việt Nam lại thuộc nhóm quốc gia chịu tác động nặng nề của biến đổi khí hậu, với thiệt hại kinh tế ước tính tương đương khoảng 3% GDP mỗi năm. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp bách phải tái cấu trúc hệ thống năng lượng theo hướng xanh, sạch và bền vững hơn.

TS. Mai Duy Thiện, Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Sạch Việt Nam phát biểu khai mạc hội thảo

TS. Mai Duy Thiện kỳ vọng, các ý kiến khoa học và thực tiễn tại hội thảo sẽ góp phần cung cấp thêm luận cứ cho quá trình hoàn thiện chính sách, đồng thời giúp cộng đồng doanh nghiệp nhận diện rõ hơn lộ trình chuyển đổi công nghệ trong bối cảnh xu thế xanh hóa chuỗi cung ứng toàn cầu đang diễn ra mạnh mẽ.

Tại hội thảo, nhiều chuyên gia khẳng định khí tự nhiên là loại nhiên liệu hóa thạch sạch nhất hiện nay, có vai trò đặc biệt trong giai đoạn chuyển tiếp từ năng lượng truyền thống sang năng lượng tái tạo.

Theo PGS.TS. Phạm Hoàng Lương, Trưởng Nhóm chuyên môn Hệ thống năng lượng nhiệt, Trường Cơ khí, Đại học Bách khoa Hà Nội, Phó Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Sạch Việt Nam, khí tự nhiên có thể thay thế than và dầu một cách hiệu quả trong cả lĩnh vực phát điện và sản xuất công nghiệp. Việc chuyển đổi từ than sang khí giúp giảm đáng kể phát thải CO₂, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu than cho các nhà máy nhiệt điện.

Đặc biệt, khí tự nhiên có ưu thế lớn trong việc hỗ trợ vận hành linh hoạt hệ thống điện, cho phép bù đắp sự gián đoạn của các nguồn năng lượng tái tạo như điện gió và điện mặt trời. Đây là yếu tố then chốt để tăng tỷ trọng năng lượng tái tạo trong hệ thống điện quốc gia mà vẫn bảo đảm an toàn, ổn định.PGS.TS. Phạm Hoàng Lương cũng cho rằng, trong lộ trình dài hạn hướng tới Net Zero, các nhà máy điện khí hoàn toàn có thể chuyển sang đồng đốt (co-firing) với hydrogen xanh và amoniac xanh, tạo tiền đề cho việc phát triển các nhiên liệu không carbon trong tương lai.

Ông Nguyễn Khắc Quyền, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương phát biểu tại Hội thảo

Phân tích tại hội thảo, ông Nguyễn Khắc Quyền, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương, cho rằng khí tự nhiên sẽ tiếp tục giữ vai trò trụ cột trong giai đoạn 2025–2035, nhất là khi Việt Nam đẩy mạnh chuyển đổi sang mô hình sản xuất xanh. Tuy nhiên, nguồn cung khí nội địa đang đối mặt với xu hướng suy giảm rõ rệt.

Việt Nam hiện khai thác khí tại 26 mỏ dầu – khí, với sản lượng đạt đỉnh trong giai đoạn 2010–2015 nhưng giảm mạnh từ sau năm 2016. Giai đoạn 2021–2025, sản lượng khai thác chỉ còn khoảng 5,95 – 8,08 tỷ m³/năm. Trước thực trạng đó, Việt Nam đã từng bước mở rộng nhập khẩu LNG. Lô LNG đầu tiên cập cảng Thị Vải vào tháng 7/2023 đánh dấu bước chuyển quan trọng từ mô hình phụ thuộc chủ yếu vào khí nội địa sang kết hợp khí trong nước và khí nhập khẩu. Đặc biệt, đến tháng 1/2026, hợp đồng LNG dài hạn đầu tiên giữa PV Gas và Shell cho giai đoạn 2027–2031 đã được ký kết, tạo nền tảng ổn định hơn cho nguồn cung trung và dài hạn.

Toàn cảnh hội thảo

Hội thảo hôm nay tập trung vào những nội dung then chốt, trước hết là định hướng phát triển và sửdụng khí tự nhiên trong công nghiệp giai đoạn 2025-2035, gắn với các mục tiêu của Chiến lược năng lượng quốc gia, Quy hoạch điện VIII và các chương trình hành động thực hiện cam kết Net Zero của Việt Nam. Bên cạnh đó, các tham luận cũng đi sâu phân tích giải pháp kết nối hạ tầng khí với các khu công nghiệp, khu kinh tế, coi đây là điều kiện tiên quyết để khí tự nhiên thực sự đi vào đời sống sản xuất. Những kinh nghiệm chuyển đổi từ than, dầu sang khí tự nhiên trong các nhà máy, cơ sở sản xuất sẽ được chia sẻ nhằm cung cấp các mô hình thực tiễn, giúp doanh nghiệp có thêm cơ sở lựa chọn lộ trình phù hợp. 

Hội thảo cũng dành trọng tâm cho các giải pháp kỹ thuật và thiết bị sử dụng khí tự nhiên, từ công nghệ đốt hiệu suất cao, tối ưu hóa hệ thống lò hơi, đến các giải pháp đồng phát nhiệt – điện và quản lý năng lượng thông minh. Đặc biệt, nội dung “từ tiềm năng đến thực tiễn” sẽ nhận diện một cách thẳng thắn các cơ hội và thách thức về thị trường, tài chính, nhân lực và thể chế để khí tự nhiên có thể trở thành động lực của nền công nghiệp phát thải thấp. Trên cơ sở đó, phiên thảo luận chính sách của hội thảo hướng tới đề xuất các cơ chế, chính sách và giải pháp thúc đẩy ứng dụng khí tự nhiên một cách đồng bộ, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và xã hội.

Với sự tham gia của các chuyên gia đầu ngành, nhà hoạch định chính sách cùng cộng đồng doanh nghiệp, hội thảo được kỳ vọng mang lại nhiều giá trị khoa học và thực tiễn, góp phần kết nối các bên liên quan, lan tỏa thông tin và thúc đẩy các sáng kiến, giải pháp khả thi trong quá trình chuyển dịch năng lượng quốc gia.

NY