Kích hoạt tăng trưởng: Chính sách vi mô đột phá và mục tiêu hai con số

Ngày 14/7, tại Hà Nội, Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) tổ chức Diễn đàn “Kích hoạt tăng trưởng: Chính sách vi mô đột phá và mục tiêu hai con số”.

Phát biểu khai mạc Diễn đàn, GS.TS Lê Văn Lợi, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam nhấn mạnh, Diễn đàn được tổ chức vào thời điểm có ý nghĩa đặc biệt khi đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng vươn lên mạnh mẽ, yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng sâu sắc hơn và mục tiêu phát triển nhanh, bền vững, từng bước đạt tốc độ tăng trưởng hai con số. Đây không chỉ là mục tiêu về quy mô hay tốc độ tăng trưởng, mà quan trọng hơn là tạo ra bước chuyển căn bản về chất lượng thể chế, năng suất, năng lực công nghệ, sức cạnh tranh của doanh nghiệp và hiệu quả phân bổ các nguồn lực.

GS.TS Lê Văn Lợi, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam phát biểu khai mạc tại Diễn đàn

Theo GS.TS Lê Văn Lợi, nhiều năm qua, chính sách kinh tế của Việt Nam chủ yếu tập trung vào ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn. Tuy nhiên, ổn định vĩ mô mới chỉ là điều kiện cần; năng lực tăng trưởng thực sự lại được tạo ra ở cấp độ doanh nghiệp, từng ngành, từng địa phương và từng dự án đầu tư.

Nền kinh tế khó có thể tăng trưởng nhanh nếu doanh nghiệp vẫn mất quá nhiều thời gian và chi phí cho thủ tục hành chính; vốn chưa chảy tới các dự án có năng suất cao; hay khi đất đai, dữ liệu, công nghệ và nhân lực chưa được sử dụng hiệu quả.

Từ thực tế đó, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam đề xuất chuyển mạnh trọng tâm sang cải cách vi mô có tính đột phá, với các cơ chế khuyến khích nghiên cứu - phát triển (R&D), đổi mới công nghệ, tín dụng dựa trên dữ liệu và triển vọng kinh doanh, phát triển thị trường dữ liệu minh bạch cũng như cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) đối với các mô hình kinh doanh mới.

Ông cũng nhấn mạnh ba yêu cầu để các đột phá vi mô thực sự trở thành động lực tăng trưởng gồm: Chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo phát triển; chuyển từ chính sách bình quân sang chính sách có trọng tâm, trọng điểm; và coi chất lượng thực thi là một bộ phận cấu thành của chính sách.

Phát biểu tại diễn đàn, PGS.TS Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương cho biết, kinh tế Việt Nam khép lại nửa đầu năm 2026 với kết quả đáng khích lệ khi GDP tăng 8,18% so cùng kỳ, mức cao nhất trong vòng 16 năm, trong khi lạm phát vẫn trong tầm kiểm soát.

Tuy nhiên, nền kinh tế vẫn đối diện nhiều rủi ro, thách thức như xung đột địa chính trị phức tạp, lạm phát toàn cầu khiến lãi suất neo cao, một số địa phương tăng trưởng thấp hơn mục tiêu, động lực tăng trưởng truyền thống chưa đồng đều trong khi động lực mới chưa phát huy nhiều.

Theo PGS.TS Nguyễn Mạnh Hùng, bài toán lớn đặt ra hiện nay là khi dư địa cho các chính sách vĩ mô truyền thống đang hẹp lại nhằm bảo đảm an toàn hệ thống, động lực tăng trưởng tiếp theo cần đến từ sự đột phá của các chính sách vi mô. Diễn đàn tập trung mổ xẻ và đề xuất giải pháp trên 4 trụ cột: thể chế đột phá cho các khu kinh tế, khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế; đổi mới chính sách thuế và tài khóa hỗ trợ tăng trưởng; tháo gỡ điểm nghẽn dòng vốn thông qua chính sách tín dụng linh hoạt; và xây dựng thể chế cho trí tuệ nhân tạo như một động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế.

Các diễn giả tham gia phiên thảo luận của Diễn đàn

Tại các phiên tham luận, nhiều ý kiến tập trung phân tích bối cảnh kinh tế trong nước và quốc tế, đánh giá năng lực phát triển của khu vực doanh nghiệp, đồng thời đề xuất các giải pháp về thể chế, tài khóa, tín dụng, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và phát triển các khu kinh tế, khu thương mại tự do như những động lực tăng trưởng mới.

Cũng tại diễn đàn, các diễn giả đã đề cập nhiều nội dung liên quan đến chính sách đột phá cho khu kinh tế, khu thương mại tự do; đổi mới chính sách thuế nhằm hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số; đổi mới chính sách tín dụng hỗ trợ doanh nghiệp trong bối cảnh nhiều biến động; cũng như thể chế cho trí tuệ nhân tạo như một động lực tăng trưởng mới.

Các đại biểu cho rằng, tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới phải dựa nhiều hơn vào năng suất và năng lực nội tại của doanh nghiệp; điểm nghẽn chính hiện nay không chỉ nằm ở tổng cầu mà còn ở thể chế vi mô, nguồn lực, thị trường và đổi mới sáng tạo. Kích hoạt tăng trưởng, vì vậy, cũng chính là kích hoạt khả năng sống sót, lớn lên, đổi mới và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam.

YN