Gắn kết đào tạo nghề và DN: Lợi ích và trách nhiệm

 Đào tạo gắn với nhu cầu DN

Nhìn từ góc độ chất lượng nguồn nhân lực, hầu hết các trường tham gia tại Hội thảo đều nêu bật sự gắn kết giữa nhà trường và DN. Để thúc đẩy mối liên kết này, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng nghề Uông Bí phân tích: Mối quan hệ trường nghề và DN thì lợi ích là đáng kể cho hai phía, một mặt là sự tiết kiệm chi phí nhờ tiếp cận nguồn nhân lực phù hợp yêu cầu cho DN và mặt khác là một đích đến đặt sẵn cho nhà trường để có những thiết kế nội dung đào tạo, lựa chọn giáo viên tối ưu và giảm bớt khó khăn kinh phí cho nhà trường. Cơ chế đào tạo của nhà trường sẽ đi theo một quy trình ngược với truyền thống, trong đó ban đầu là nắm rõ gói kỹ năng cần có của người cần đào tạo trên cơ sở hợp tác với DN sau đó mới lựa chọn công nghệ đào tạo và đầu vào phù hợp. Điều kiện quan trọng cho liên kết thành công là nhận thức và quyết tâm của lãnh đạo, chiến lược phát triển rõ ràng cũng như các chính sách hỗ trợ tốt và nhóm chuyên trách hiệu quả.

Bên cạnh đó lực lượng lao động nhóm nghề Kỹ thuật xây dựng (KTXD) tại các DN thuộc Bộ Xây dựng, các DN vừa và nhỏ tại các địa điểm đến điều tra khảo sát, thực tế cho thấy qua 5 năm từ 2010 - 2015 đã có những thay đổi về tỷ lệ trình độ của người lao động. Mặc dù từ năm 2010 - 2015 do ảnh hưởng của suy thoái kinh tế toàn cầu, giá trị sản xuất ngành Xây dựng giảm sút đồng nghĩa với việc giảm sản lượng, số lượng lao động chuyển đổi sang nghề KTXD giảm (22,18%), số lao động thất nghiệp, mất việc làm là 4,47%. Do quy mô và yêu cầu kỹ thuật ngày càng cao của các sản phẩm xây dựng, số lượng lao động tham gia nghề KTXD qua đào tạo đã tăng (8,11%). Tuy nhiên, việc tăng số lượng lao động qua đào tạo chưa phản ánh hoàn toàn đúng về chất lượng đào tạo và khả năng thu hút người học tại các cơ sở đào tạo.

Theo số liệu thống kê, người lao động trong ngành Xây dựng không bắt kịp nhịp độ công việc (9,26%), kinh nghiệm nghề còn thiếu (54,17%), thiếu kỹ năng mềm (24,54%), khó hòa đồng với môi trường làm việc (11,57%), chưa đáp ứng được công nghệ mới (32,41%).

Phát biểu về vấn đề năng lực nghề của công nhân đại diện TCty Cơ khí Xây dựng (COMA) cũng cho rằng nhiều công nhân xây dựng kinh nghiệm nghề còn thiếu và chưa áp dụng được công nghệ mới. Điều đó thể hiện lực lượng lao động hiện nay đang thiếu tính chuyên nghiệp, việc thiếu tính chuyên nghiệp ảnh hưởng nhiều đến chất lượng lao động và đây là một trong những lý do căn bản quyết định năng suất lao động cũng như tính hiệu quả trong sử dụng lao động. Mặc dù nguồn nhân lực ở Việt Nam khá dồi dào, nhưng chưa được sự quan tâm đúng mức, chưa được quy hoạch, chưa được khai thác, chưa được nâng cấp, còn đào tạo thì chưa đến nơi đến chốn, nhiều người chưa được đào tạo. Chất lượng nguồn nhân lực chưa cao, dẫn đến tình trạng mâu thuẫn giữa lượng và chất.

Lệch pha cung cầu

Số liệu thống kê cho thấy tỷ lệ giảm nhu cầu học nghề KTXD tại các cơ sở đào tạo lên tới 61,11%, tỷ lệ giữ mức là 25% và tỷ lệ tăng nhu cầu là 13,89% cho thấy do tình hình sử dụng lao động đã qua đào tạo và chưa qua đào tạo hiện nay tại các DN chưa tạo sự khác biệt mang tính chiến lược, hầu hết các DN chỉ quan tâm tới việc hoàn thành giá trị sản lượng trong gói thầu trước mắt mà chưa quan tâm nhiều đến việc thực sự nâng cao chất lượng đội ngũ lao động, quan tâm tới các chế độ đãi ngộ để người lao động yên tâm làm việc, gắn bó lâu dài với DN.

Chưa kể đến do công tác thanh kiểm tra hoạt động xây dựng còn lơi lỏng, do các chế tài của cơ quan quản lý Nhà nước chưa đủ mạnh để yêu cầu các DN cũng như người lao động thực hiện đầy đủ các quy định về sử dụng người lao động. Các cơ sở đào tạo hiện nay chưa đáp ứng được yêu cầu của xã hội, người học sau tốt nghiệp chưa hình thành được các kỹ năng căn bản để đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động nên không muốn tham gia vào các chương trình đào tạo tại Nhà trường mà tự học từ thực tế công việc. Một thực tế nữa cũng đáng quan tâm, người lao động hiện nay (nhất là lực lượng lao động trẻ) có xu hướng chạy theo các công việc ít vất vả, khả năng thay đổi công việc liên tục nên việc đăng ký theo học nghề KTXD là một trong những nhóm nghề không mấy hấp dẫn. Theo số liệu thống kê cho thấy, tỷ lệ cho việc đào tạo nghề tại DN là phù hợp (41,67%), cho là không phù hợp (58,33%). Một phần do DN không muốn đầu tư trực tiếp nâng cao chất lượng đội ngũ lao động, đồng thời cũng do đào tạo tại DN làm ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh; mặt khác, các cơ sở đào tạo cũng chưa đầu tư quan tâm nhiều đến việc xây dựng nội dung chương trình đào tạo, chưa có điều kiện để tiếp cận sớm với công nghệ và trang thiết bị thi công tiên tiến, hiện đại nên thường “chạy theo” thực tế; chương trình đào tạo thiếu tính linh hoạt, còn nhiều nội dung lý thuyết nên không phù hợp với điều kiện của người lao động đang làm việc tại DN hoặc có nguyện vọng làm việc tại DN.

Thực tế, nhu cầu học nghề ở trình độ sơ cấp chiếm tới 77,08%, trung cấp 22,92% và không có nhu cầu về đào tạo cao đẳng. Điều đó thể hiện xu hướng tuyển dụng lao động làm việc theo modul nghề tại các DN hiện nay khá phổ biến; chuyên môn hóa lao động là việc làm cần thiết để tăng năng suất lao động nhưng phân hóa về trình độ tay nghề với một tỷ lệ cơ cấu hợp lý giữa thợ tay nghề bậc cao với trình độ trung bình mới thực sự tạo nên hiệu quả công việc.

Thông qua khảo sát nhu cầu cũng cần quan tâm đến chương trình đào tạo hiện nay của các cơ sở đào tạo chưa thể hiện rõ nét sự khác biệt về chuyên môn giữa các trình độ đào tạo nên người lao động lựa chọn hình thức học tập ban đầu tại cơ sở đào tạo sau đó thông qua thực tế lao động để củng cố và tự học hỏi nâng cao trình độ chuyên môn.

Theo baoxaydung.com.vn